Starożytna twierdza na Wzgórzu Jonasza w Aszdodzie

Archeolodzy z Izraelskiego Zarządu Starożytności (IAA) odsłonili fundamenty masywnej twierdzy na tak zwanym „Wzgórzu Jonasza” w Aszdodzie, nadmorskim mieście leżącym 25 km na południe od Tel Awiwu.

Odkryte mury mają około 1 metra szerokości i według archeologów pochodzą z końca VIII i początku VII wieku p.n.e. Forteca pochodzi zatem z czasów, gdy działał izraelski prorok Jonasz, którego stara tradycja łączy z tym miejscem.

Na wzgórzu znaleziono również pochodzący z tamtych czasów ostrakon z aramejskim napisem głoszącym, że niejaki Ba’altzad lub Ba’altzar składa dar w postaci sykli, czyli srebrnych odważonych pieniędzy.

Wzgórze Jonasza (hebr. Giv’at Yonah) to wysokie na 50 metrów wzniesienie, najwyższe we współczesnym Aszdodzie, z którego rozpościera się doskonały widok zarówno na Morze Śródziemne, jak i sąsiednie wzniesienia, a dawne miasta – Tel Mor i Tel Aszdod.

Archeolog Sa’ar Ganor, dyrektor oddziału IAA, wyjaśnia, że już od starożytności miejsce to miało strategiczne znaczenie, więc nie dziwią pozostałości twierdzy kontrolującej region z czasów Pierwszej Świątyni. Miało ono z pewnością chronić Ziemię Obiecaną przed niebezpieczeństwem ataków od strony morza.

Dogodne warunki do lądowania właśnie w tej części wybrzeża palestyńskiego miały zawsze swoje plusy i minusy. Oczywiste korzyści zwiększają również ryzyko ataku morskiego. Warto przypomnieć, że podczas I wojny światowej wojska brytyjskie dokonały udanego desantu morskiego podczas inwazji na Palestynę właśnie w okolicach Aszdodu i Wzgórza Jonasza.

Najstarsza tradycja łączy to miejsce z prorokiem Jonaszem. Na wybrzeżu u podnóża wzgórza Jonasz miał być wyrzucony na ląd przez wielką rybę. Według późniejszej tradycji muzułmańskiej miał się tam nawet znajdować jego grobowiec.

Jak zauważa Dmitri Egorov, archeolog z Izraelskiego Zarządu Starożytności, odkryta forteca pochodzi z okresu Pierwszej Świątyni, więc z czasów działalności Jonasza. Datowanie pokrywa się też z innym znaleziskami z tego regionu.

Według Biblii prorok Jonasz, syn Amittaja był postacią historyczną. Jak podaje Księga 2 Królów 14:25 pochodził on z miasta Gat-Chefer w Galilei, w pobliżu Nazaretu. Żył w czasach panowania izraelskiego króla Jeroboama II, czyli w IX lub VIII wieku p.n.e. Zalicza się go do „wczesnych proroków”.

Jonasz otrzymał od Boga zadanie, by udać się do Niniwy, stolicy Asyrii i ogłosić jej mieszkańcom wyrok Boży na to miasto. Udał się jednak z Jaffy (obecnie część Tel Awiwu) statkiem w przeciwnym kierunku do Tarszisz (prawdopodobnie portu w Hiszpanii). Nie dotarł do celu, znalazł się bowiem we wnętrzu „wielkiej ryby”, która po trzech dniach wyrzuciła go na ląd. W końcu dotarł do Niniwy i wykonał zadanie (Księga Jonasza 1-4).

Jonasz jest wzmiankowany również w Nowym Testamencie (Mat. 12:40, 41; Łuk. 11:30-32) oraz w Koranie, gdzie jedna z ksiąg nosi jego imię (sura 10). W islamie zalicza się Jonasza do najważniejszych proroków, a Wzgórze Jonasza z jego rzekomym miejscem pochówku (arab. Nebbi Yunes) to muzułmańskie święte miejsce. (Warto wspomnieć, że tradycja żydowska wskazuje jako grobowiec Jonasza zupełnie inne miejsce – miasteczko Maszhad w Galilei, w pobliżu Gat-Chefer).

Odkrycia archeologiczne rzucają nowe światło na to miejsce tradycyjnie wiązane z prorokiem. Sa’ar Ganor wyjaśnia: „Istnieją dwie możliwości dotyczące mieszkańców  twierdzy w tamtym czasie. Jedna, że mogli ją kontrolować Asyryjczycy, którzy w epoce żelaza byli dominującą potęgą w regionie. Inna możliwość, że Jozjasz, król Judy zajął fort w okresie, o którym wiemy, że zdobył terytoria od Asyryjczyków i kontrolował Aszdod Nadmorski w VII wieku p.n.e.”

Starożytne miasto filistyńskie Aszdod, często wspominane w Biblii, nie leżało w miejscu współczesnego miasta portowego o tej samej nazwie, lecz jakieś 6 km na północny wschód, w Isdud (Tel Aszdod). Stanowiło ważny punkt na szlaku z Egiptu do Palestyny. Natomiast twierdzę na Wzgórzu Jonasza można utożsamić z niewielkim portowym Aszdod Nadmorskim (Aszdod-Yam). Asyryjskie teksty wspominają również o dwóch miastach zdobytych przez Sargona II: „Asdudu” (Aszdod) oraz „Asdudimmu” (Aszdod Nadmorski). Wydarzenie to wspomina Księga Izajasza 20:1.

Obecny port w Aszdod jest największym portem morskim Izraela.

Na podstawie tego źródła i strony IAA (ang).

Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Archeologia, Biblia, Izrael i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.