Wykopaliska ukazują życie religijne w czasach Dawida

Kilkukrotnie pisaliśmy o stanowisku w Khirbet Qeiyafa na nizinie Ela, gdzie archeolodzy badają ufortyfikowane miasto judzkie sprzed 3000 lat. To właśnie tutaj znaleziono ostrakon z najprawdopodobniej najstarszą znaną inskrypcją hebrajską.

Ostatnio prof. Yosef Garfinkel z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie przedstawił wyniki prowadzonych w tym miejscu wykopalisk, które po raz pierwszy rzucają światło na życie religijne w Judzie w czasach króla Dawida.

Archeolodzy odkryli tam bogate zbiorowiska ceramiki, kamienia i metalowych narzędzi, a także wiele przedmiotów sztuki. Szczególną uwagę zwrócili na trzy duże komnaty, w których rozpoznali miejsca sprawowania kultu. Odpowiadają one w pełni biblijnym opisom życia religijnego Izraelitów przed zbudowaniem świątyni Salomona.

Położone około 30 km na południowy zachód od Jerozolimy Khirbet Qeiyafa było miastem granicznym Królestwa Judy naprzeciw filistyńskiego miasta Gat. Według pomiarów radiometrycznych przeprowadzonych na Uniwersytecie w Oxfordzie istniało przez krótki czas ok. 1020-980 roku p.n.e. i zostało brutalnie zniszczone. Archeolodzy izraelscy datują  je na czasy pierwszych królów Izraela, ściśle na panowanie Dawida.

Krótki żywot miasta i jego nagłe zniszczenie, z pewnością będące tragedią dla mieszkańców, jest jednak dla archeologów wyjątkowo szczęśliwym zbiegiem okoliczności. Dzięki temu, że miasto nie było zasiedlone w późniejszych wiekach, ruiny w Khirbet Qeiyafa stanowią niejako „zatrzymanie w kadrze” stanu z epoki króla Dawida, czyli jednego z najmniej poznanych archeologicznie okresów dziejów Izraela. Tak dogodnych warunków do poznania epoki nie ma w Jerozolimie, ani w innych znanych stanowiskach.

Tradycja zapisana na kartach Biblii przedstawia lud Izraela jako różniący się pod względem religijnym od wszystkich innych ówczesnych narodów Bliskiego Wschodu. Ich religię charakteryzował monoteizm – wiara w jednego Boga – oraz rygorystyczne odrzucenie kultu wizerunków. Nieobca była im też wysoka kultura, żeby wspomnieć choćby o poezji hebrajskiej zawartej w psalmach.

Jednak naukowcy prezentujący krytyczny stosunek do historyczności ksiąg biblijnych twierdzili, że te wyróżniające cechy Izrelitów wykształciły się w późniejszym okresie. Wskazywano na okres królewski (X – VI w. p.n.e.) lub nawet perski czy hellenistyczny. Krytycy twierdzili również, że przed X wiekiem Izraelici byli zaledwie jednym z wielu niepiśmiennych plemion pasterskich, i nie mogli utworzyć tak zorganizowanego ogranizmu państwowego jak królestwo z czasów Saula i Dawida.

Przez długi czas wykopaliska nie potrafiły udzielić jednoznacznej odpowiedzi na te zarzuty. Przyczyną tego był fakt, że po śmierci króla Salomona (ok. 930 rok p.n.e.) nastąpił polityczny upadek jego królestwa, a większość Izrelitów czasowo przyjęła główne elementy politeistycznej religii kananejskiej. Stąd znajdowane przez archeologów wizerunki bóstw i pogańskie „świątynie” w miejscach zamieszkiwanych przez wieki przez Izraelitów.

Krytycy wskazywali na te znaleziska i twierdzili, że wczesny monoteizm izraelski należy zaliczyć do legend, a sama świątynia jerozolimska powstała na wzór owych „świątyń” kananejskich i dopiero z czasem została uznana za jedyną. (Biblia przedstawia sprawę zgoła odwrotnie.)

Wykopaliska w Khirbet Qeiyafa dają zatem wyjątkowy obraz życia sprzed skażenia Izrelitów politeizmem sąsiednich narodów. Znalezione tam przez prof. Garfinkela trzy komnaty, uznane za miejsca kultu religijnego, poprzedzają istnienie świątyni Salomona w Jerozolimie o jakieś 30-40 lat. Stanowią pierwszy fizyczny dowód życia religijnego w czasach Dawida, co ma znaczący wpływ na archeologię, historię biblijną i badania nad rozwojem religii.

Jakie są wnioski izrelskich archeologów?

Zwracają oni przede wszystkim na brak jakichkolwiek religijnych wizerunków ludzi i zwierząt w tych trzech miejscach kultu. Stanowi to dowód, że mieszkańcy w tym miejscu rzeczywiście praktykowali inną religię niż Kananejczycy czy Filistyni, religię zabraniającą wielbienia rzeźb czy obrazów.

Poza tym, podczas kilkuletnich wykopalisk archeolodzy znaleźli tysiące szczątków kostnych różnych zwierząt – bydła, owiec czy kóz. Nie znaleziono jednak wśród nich ani jednej kości należącej do świni. Garfinkel zwraca uwagę, że mieszkańcy miasta przestrzegali dwóch Mojżeszowych zakazów – jedzenia wieprzowiny i sporządzania rzeźbionych wizerunków – co czyniło ich kult różnym od sąsiednich narodów.

Trzy „sanktuaria” są częścią większych kompleksów budynków. Różnią się zatem od kananejskich lub filistyńskich, gdzie kult był praktykowany w osobnych pomieszczeniach przeznaczonych tylko do celów rytualnych – świątyniach. Biblia podobnie wzmiankuje, że w czasach Dawida Arka Przymierza była czasowo przechowywana w domach prywatnych (2 Samuela 6).

Znaleziska z Khirbet Qeiyafa wskazują również, że już w czasach króla Dawida rozwinął się w Izraelu wyszukany styl architektoniczny. Znalezione tam konstrukcje są typowe dla przedsięwzięć królewskich, wskazując tym samym, że w czasach pierwszych królów Izraela istniało zorganizowane państwo, jego elity i rozwinięta urbanistyka. Jeśli dodać do tego znalezioną tam najstarszą inskrypcję hebrajską, w której wyrażono troskę o osoby najuboższe, archeologia daje nam obraz epoki Dawida pokrywający się w zasadniczych elementach z tradycją biblijną.

Prof. Yosef Garfinkel podsumowuje:

„Pierwszy raz archeolodzy odkryli ufortyfikowane miasto w Judzie z czasów króla Dawida. Nawet w Jerozolimie nie mamy ufortyfikowanego miasta z tego okresu. Istnieją różne sugestie, które całkowicie zaprzeczają tradycji biblijnej dotyczącej króla Dawida i twierdzą, że był postacią mitologiczną, bądź przywódcą tylko małego plemienia. Teraz okazały się one błędne.”

Na podstawie „Science Daily” (tam więcej, ang.) oraz Historia News (pol.)

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Archeologia, Biblia, Izrael i oznaczony tagami , , , , , , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.