Czy na Półwyspie Arabskim rządziły kobiety?

Ed-Dur jest jednym z największych stanowisk archeologicznych w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. W ostatnim czasie odkryto tam sporą liczbę starożytnych monet sprzed 2 tysięcy lat.

Choć niektóre z nich pochodzą z tak dalekich miejsc jak Rzym, to największe zainteresowanie wzbudziły te wybijane na miejscu. Noszą one inskrypcję w języku aramejskim, która zawiera imię „Abi’el, córka [kogoś] i [kogoś]”.

Jak sugeruje artykuł w The National, anglojęzycznym czasopiśmie wydawanym w Emiratach, napis może sugerować, że w ed-Dur – miejscu kultu boga-słońca – rządziła jakaś władczyni o imieniu Abi’el.

Nawiązujące do hellenistycznych motywów monety znalezione w ed-Dur są najstarszymi znanymi numizmatami z terenów Emiratów Arabskich. Przedstawiają one z jednej strony głowę Herkulesa/Heraklesa noszącego skórę lwa nemejskiego. Na odwrocie zaś widnieje wizerunek zasiadającego na tronie boga, w którym zazwyczaj rozpoznaje się Zeusa lub bliskowschodniego boga-słońca. Obok bóstwa można dostrzec wyobrażenie konia lub jakieś inne końskie nawiązania.

Ed-Dur górujące nad zatoką Al Beidha było ważnym centrum handlowym pomiędzy Mezopotamią a Indiami. Stanowisko oficjalnie zaproponowano do wpisania na listę zabytków światowego dziedzictwa UNESCO. Stało się tak ze względu na liczne znaleziska sięgające czasów najdawniejszego osadnictwa, aż po okres przedislamski, o którym pod względem historycznym nadal bardzo mało wiemy.

Największy rozkwit osady ed-Dur nastąpił między wiekiem III p.n.e. a IV n.e. Znaleziono tu pozstałości świątyni z I wieku n.e. poświęconej bogu słońca, wraz z ołtarzami ofiarnymi, wyciosanymi zdobieniami oraz misą, na której znajdował się aramejski napis „Szamasz”.

Szamasz to dobrze znany mezopotamski bóg-słońce. Jego semickie imię oznacza po prostu „słońce” (po arabsku „szams”). Często występował w triadzie bóstw: Sin (księżyc), Szamasz (słońce) oraz Isztar (gwiazda). Jego atrybutem był koń. Szamasz czczony był w Babilonie i Asyrii, a także w innych miejscach zamieszkiwanych przez pogańskie ludy semickie, w tym – jak widać – plemiona Arabów w czasach przedislamskich.

Kult Szamasza, który w czasach odstępstwa najwidoczniej zakorzenił się w Izraelu, energicznie zwalczał judzki król Jozjasz (VII w. p.n.e.). Usunął on z urzędu między innymi kapłanów boga-słońca, zabronił wprowadzać konie poświęcone temu bóstwu do świątyni, a „rydwany słońca” spalił (2 Królów 23:5, 11).

The National podaje również, że „w ed-Dur znaleziono ponad 118 monet z miedzi i srebra o różnych kształtach i rozmiarach. Ich waga podąża w znacznym stopniu za greckim modelem obola (co przekłada się na troszkę mniej niż gram), drachmy (4-5 gramów) oraz tetradrachmy (14-17 gramów)”.

Gazeta zastanawia się, czy osada ed-Dur cieszyła się w okresie rzymskim niezależnością ekonomiczną i polityczną. Być może była zamieszkiwana przez ówczesnych piratów, którzy tam składali zagrabione kosztowności.

Wybijane na miejscu monety rzucają światło na to, kto i w jaki sposób mógł administrować terenami dzisiejszych Emiratów Arabskich w słabo poznanym okresie przedmuzułmańskim. Imię Abi’el często występuje na monetach w różnych regionach owego terenu na przestrzeni wieków. Sugeruje to, że albo istniało wiele władczyń nazywających się Abi’el, albo monety z aramejskimi napisami były kopiowane jedna z drugiej przez kilka stuleci.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Archeologia, Bliski Wschód i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.