Rytualna łaźnia z Jerozolimy i żydowskie zwyczaje obmywania

SKY_6977Na przedmieściach Jerozolimy, w dzielnicy Qiryat Menachem, izraelscy archeolodzy odsłonili niedawno pozostałości żydowskiej rytualnej łaźni, tak zwanej mykwy, która istniała tam w okresie Drugiej Świątyni.

Jest to unikalne odkrycie, ponieważ wykopaliska ujawniły nie tylko pojedynczy basen służący do rytualnego obmywania (takie znajdowano już wcześniej), ale cały zmyślny system zbiorników, które zbierały i utrzymywały zapas wody deszczowej.

Odkrycie wskazuje, jak bardzo poważnie pochodzono w judaizmie tamtego okresu (przed 70 rokiem n.e.) do ustnych niebiblijnych tradycji i nakazów rabinów.

Według Miszny, najstarszego pisemnego zbioru przepisów rabinicznych, baseny do rytualnych obmywań musiały być nie tylko odpowiedniej wielkości, ale miały być napełniane wodą „żyjącą”, to znaczy nie przelewaną z jakiegoś naczynia, ale pochodzącą wprost z rzeki, źródła lub zbiornika na wodę deszczową.

Wykopaliska archeologów z Izraelskiego Urzędu Starożytności świetnie pokazują, jak zbierano wodę i doprowadzano ją do basenu. Łaźnia była tak zaprojektowana, aby w jałowym klimacie Judei zachowywała się każda kropla deszczówki, a jednocześnie aby spełniała rygorystyczne wymagania prawa rabinicznego.

System składał się z trzech zbiorników zbierających wodę z opadów (hebr. otzar), które były wykute w skale na dachu mykwy, co umożliwiało przepływ wody w sposób naturalny i bez kontaktu z człowiekiem (taki warunek stawiali rabini, by wodę uznać za „czystą”). Woda spływała schodkowymi kanałami do podziemnych komór, gdzie była gromadzona. Ponadto sam basen do obmywań był pokryty specjalnym rodzajem tynku, by woda przypadkiem nie wsiąkała w ziemię, co również uwzględniały żydowskie przepisy.

Archeolodzy uważają, że łaźnia zaspokajała potrzeby pobliskiej osady rolniczej, której pozostałości znaleziono niedaleko.

W okresie Drugiej Świątyni, rabini ze stronnictwa faryzeuszy oraz „uczeni w Pismie” wymagali od ogółu Żydów przestrzegania mnóstwa przepisów regulujących niemal każdą dziedzinę życia. Przepisy te nakazywały między innymi rytualne kąpiele w różnych sytuacjach, o których nie mówiło Prawo Mojżeszowe (Tora). Rabini wymagali całkowitego zanurzenia się, nie tylko obmycia się, co również było wymogiem niebiblijnym. Oprócz faryzeuszy, rytualne kąpiele praktykowali też esseńczycy.

Pod wpływem przepisów rabinicznych zaczęto budować mykwy. W Jerozolimie, znaleziono ponad 100 takich pojedynczych basenów sprzed 2 tysięcy lat w okolicy Wzgórza Świątynnego, a także sporo w dzielnicach bogaczy. Najnowsze znalezisko jest wyjątkowe, ukazuje bowiem unikalny rozbudowany system uwzględniający wymagania prawa rabinicznego.

Po zniszczeniu świątyni w roku 70 judaizm został całkowicie zdominowany przez tradycję faryzejską. Zalecenia rabinów spisano z czasem w Misznie, najstarszej części Talmudu. Dlatego zwyczaj oczyszczających kąpieli i budowania mykew, upowszechnił się również wśród Żydów w diasporze.

W czasie swej działalności Jezus Chrystus krytykował faryzeuszy za ich niebiblijne tradycje związane z rytualnym oczyszczaniem się (Marka 7:1-9, Łukasza 11:38-42).

Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Archeologia, Izrael, Jerozolima i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.