Potężna brama filistyńskiego Gat

gatNa początku sierpnia izraelscy archeolodzy pracujący na stanowisku tell es-Safi, utożsamianym z filistyńskim Gat – rodzimym miastem Goliata – ogłosili odkrycie tam imponujących fortyfikacji, w tym masywnej bramy wjazdowej.

Znaleziska pochodzą z epoki żelaza, gdy Gat było jednym z najważniejszych ośrodków najpierw związku pięciu miast filistyńskich, a później w królestwie Izraela i Judy. Jak zauważa kierujący wykopaliskami prof. Aren Maeir z Uniwersytetu Bar-Ilan odkryta miejska brama należy do największych, jakie kiedykolwiek znaleziono w Izraelu, co świadczy o wyjątkowym statusie miasta w tym okresie.

izrael mapaWzmianki biblijne potwierdzają ważna rolę tego miasta Filistynów leżącego najbliżej ziem Judy. Pochodził stamtąd olbrzym Goliat, a wcześniej mieszkali Anakici. Co ciekawe, kiedy w Gat schronił się uciekający przez Saulem Dawid, by uniknąć rozpoznania udawał obłąkanego i uzewnętrzniał to na wrotach bramy (1 Sam. 21:10-15). Czy była to właśnie ta odkryta przez archeologów brama?

Za panowania Dawida miasto zostało zdobyte przez Izraelitów i po rozpadzie Zjednoczonego Królestwa dalej jest wymieniane jako jedno z miast Judy. Według 2 Kronik 11:5-12 judzki król Rechoboam, syn Salomona, odbudował i ufortyfikował między innymi Gat. Możliwe więc, że odsłonięte mury i brama pochodzą z tego okresu.

W IX wieku p.n.e. Gat zdobył syryjski król Damaszku Chazael, a jakiś czas potem judzki król Uzzjasz (2 Król. 12:17; 2 Kron. 26:6). Niemniej jednak późniejsze wzmianki sugerują, że to leżące przy ważnym szlaku handlowym (Via Maris) miasto znów się uniezależniło i dalej mieszkali tam Filistyni. Najprawdopodobniej ostateczny cios zadał miastu w VIII wieku p.n.e. asyryjski Sargon, o ile można wierzyć jego inskrypcjom.

Prowadzone przez archeologów od niemal 20 lat regularne wykopaliska w tell es-Safi/Gat, jednym z największych kopców (tellów) w Izraelu, przyniosły wspaniałe odkrycia, które harmonizują z biblijnymi wzmiankami o Gat i Filistynach.

Oprócz masywnych fortyfikacji i potężnej bramy odkryto między innymi pozostałości filistyńskich świątyń datowanych na XI-IX wiek p.n.e., ślady budynku, w którym wytwarzano żelazo (w czym też specjalizowali się Filistyni, por. 1 Sam. 13:19-22) oraz dowody na trzęsienie ziemi w VIII wieku p.n.e. (które sami archeolodzy łączą z trzęsieniem za dni Uzzjasza wspomnianym w Amosa 1:1).

Dziesięć lat temu na stanowisku tym odkryto również fragment ceramiki z najstarszą odczytaną inskrypcją filistyńską, która nosiła napisane imię Goliata lub przynajmniej bardzo zbliżone (tzw. „skorupa Goliata”). Towarzyszą temu jeszcze inne liczne znaleziska łączone z kulturą filistyńską.

Archeolodzy odkryli również ślady najstarszego znanego systemu oblężniczego, które utożsamili z podbojami Chazaela, ślady najstarszego osadnictwa Filistynów (ok. 1200 p.n.e.) oraz pochodzące ze średniowiecza ruiny fortu krzyżowców Blanche Garde (Biała gwardia), w którym podobno przebywał Ryszard Lwie Serce.

Wzgórze tell es-Safi objęte jest ochroną jako park narodowy (Tel Tzafit National Park). Znajduje się mniej więcej w połowie drogi z Jerozolimy do Aszkelonu.

Przypominamy też wcześniejszy wpis:

Ten wpis został opublikowany w kategorii Archeologia, Izrael i oznaczony tagami , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.