Pieczęć proroka Izajasza? Nowe odkrycie w Jerozolimie

bsba440207001lArcheolog Eilat Mazar ogłosiła właśnie odkrycie pieczęci, która mogła należeć do biblijnego proroka Izajasza – doniósł wczoraj magazyn Biblical Archaeology Review.

„Należące do Izajasza, proroka” – tak znana izraelska archeolog odczytuje hebrajski napis sprzed 2700 lat z pieczęci odnalezionej na południe od Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie.

Przypomnijmy, że właśnie tam w 2015 roku pani Mazar odnalazła królewską pieczęć Ezechiasza.

Izajasz, bliski współpracownik i duchowy przewodnik króla Ezechiasza uważany jest za jednego z najważniejszych proroków Izraela i pisarza jednej z najważniejszych ksiąg Biblii.

Jerusalem: Temple Mount and City of DavidZnalezisko z imieniem biblijnego proroka znajdowało się wśród 34 innych glinianych odcisków pieczęci (zwanych bullami), na które natknęła się Eilat Mazar w trakcie wykopalisk w najstarszej części Jerozolimy w roku 2009.

Wśród tych zabytków odnalezionych w warstwie gruzu z epoki Pierwszej Świątyni, oprócz słynnej już, opublikowanej w grudniu 2015 roku, osobistej pieczęci króla Judy Ezechiasza (o czym pisaliśmy wówczas), udało się odczytać więcej hebrajskich imion sygnowanych na pieczęciach.

Wśród nich największą sensacją jest bez wątpienia imię odczytane jako „Jesza‘jah[u] Nwi[?]”. To imię występuje również w Biblii hebrajskiej i znane jest z polskich przekładów jako Izajasz. Odnosi się tylko do jednej osoby, żyjącego w VIII wieku p.n.e. Izajasza, syna Amoca, który był „prorokiem”, czyli po hebrajsku nawíʼ.

Dodatkowym potwierdzeniem, iż odcisk pochodził z osobistej pieczęci biblijnego proroka może być fakt, że znaleziono go w tej samej warstwie z epoki żelaza, co pieczęć Ezechiasza. Oba artefakty dzieliło od siebie zaledwie trzy metry.

Izajasz działał w czasach judzkich królów Uzzjasza, Jotama, Achaza i Ezechiasza. Wspierał ostatniego z nich w reformach religijnych i oczyszczaniu królestwa Judy z wpływów pogańskich, a także był jego bliskim doradcą. Prawdopodobnie został zabity za panowania następnego króla, Manassesa.

Z okresu długiego panowania dwóch królów Ezechiasza i Manassesa znanych jest wiele odkryć archeologicznych, zwłaszcza pieczęci typu LMLK (le melek, [należące] do króla) odciskanych na naczyniach. Pozwalają one dobrze datować nowo odkrywane inskrypcje.

bsba440207012lPieczęć Izajasza ma około centymetra średnicy. Podzielona jest na trzy pola. Górne z nich niemal nie zachowało się. Najprawdopodobniej był tam umieszczony symbol pasącej się łani, motyw znany z innej pieczęci z tamtego obszaru. Według dr Mazar był to symbol błogosławieństwa i ochrony nad Judą, a zwłaszcza Jerozolimą (por. Psalm 42:1).

Środkowe pole zawiera inskrypcję [לישעיה[ו, lejesza‘jah[u], czyli „[należące] do Jeszajahu”. Choć ostatnia litera (waw) nie jest pewna, to na pewno chodzi o imię Izajasza. Jest to imię teoforyczne, jak wiele imion judzkich w tym czasie, oznacza „Wybawienie przez Jahwe”. Zawiera w sobie skrót od imienia Bożego w wersji Jahu, który czasem przybierał formę Jah.

Na dolnym polu natomiast widnieje napis נבי, nwi. Ponieważ inskrypcja jest umieszczona centralnie, nie jest pewne, czy na końcu znajdowała się litera alef, jak w biblijnym słowie „prorok” (נביא, nwiʼ), czy też pozostawało tam puste miejsce.

Litera alef  była dodawana jako końcówka przy tworzeniu nazw zawodów (np. piekarz, kowal, kapłan itp) i podobnie było przy słowie „prorok”, odczytywanym jako nawíʼ. Jednak w  źródłach to słowo występuje również bez tej końcówki, na przykład na jednym z ostraków z Lachisz, również z czasów królestwa Judy.

Po przeanalizowaniu wszystkich możliwych interpretacji (np. że Nawi to imię rodowe jakiegoś innego Izajasza lub nazwa miejscowości, z której miałby pochodzić), dr Eilat Mazar i jej współpracownica Reut Ben-Arieh doszły do wniosku, że najbardziej prawdopodobnym odczytaniem pieczęci jest: [należące] do Izajasza, proroka”.

Czy chodzi jednak o tego samego „Izajasza, proroka”?

Izraelska archeolog wskazuje na opisane w wielu miejscach Biblii bliskie relacje między królem Ezechiaszem a jego doradcą Izajaszem i wspólny kontekst archeologiczny dla obu znalezionych pieczęci. Analizuje też prawdopodobieństwo przypadkowej zbieżności: czy mógł istnieć jakiś inny Izajasz i to o nazwisku rodowym Prorok, w tamtym czasie i w pobliżu dworu Ezechiasza?

Biorąc to pod uwagę sugeruje, że znaleziona pieczęć mogła należeć do biblijnego proroka Izajasza.

Poniżej wideo, w którym dr Mazar wyjaśnia swoje odkrycie:

Eilat Mazar jest wnuczką pioniera archeologii Izraela, Benjamina Mazara (pochodzącego z Polski). Od wielu lat prowadzi wykopaliska na wzgórzu Ofel w Jerozolimie, gdzie odkryła mury prawdopodobnie z czasów Dawida i Salomona, a także wiele bezcennych znalezisk z okresu Pierwszej Świątyni.

Polecamy również

Więcej na temat:

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Archeologia, Biblia, Izrael, Jerozolima i oznaczony tagami , , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.